Korelasyon Analizi – Türleri ve Yorumlama

admin tarafından tarihinde yayınlandı

Korelasyon analizi, en az iki değişken arasındaki ilişkiyi incelerken kullanılan ve birçok istatistiksel analizin arka planında çalışan bir analiz yöntemidir. Değişkenler arasındaki ilişkiyi incelediği için birçok araştırmada sıklıkla tercih edilen bir analizdir.

Korelasyon analizi kendi içinde birçok çeşidi bulunmaktadır. Değişken türüne göre (sürekli, sıralama vs.) ve değişkenlerin özelliklerine göre farklı korelasyon analiz türleri bulunmaktadır. Korelasyon analizini anlayabilmek için korelasyon katsayısını yorumlamayı bilmek gerekmektedir.

Korelasyon Katsayısı (r)

Korelasyon katsayısı, kısaca “r” iki değişkenin birbiri ile olan ilişkisinin yönü ve gücü hakkında bilgi verir. Korelasyon katsayısı -1 ≤ r ≤+1 aralığında bir değer alır. Eksi yani negatif katsayılar ilişkinin ters yönlü olduğunu gösterir. Yani değişkenlerden birisi artarken diğeri azalmaktadır. Pozitif katsayılarda ise değişkenler birlikte artmakta ya da birlikte azalmaktadır. Sıfır ve sıfıra yakın katsayılar ise değişkenler arasında ilişkinin olmadığını gösterir. Aşağıdaki şekillerde korelasyon katsayısı daha net anlaşılabilir.

Korelasyon analizi katsayı

Şekil 1’de pozitif yönlü bir ilişki görülmektedir. X ekseninde bulunan değer arttıkça y ekseninde bulunan değer de artmaktadır.

Şekil 2’de ilişki bulunmamaktadır. X eksininde bulunan değer artsa da azalsa da y eksininde düzenli bir artış ya da azalış bulunmamaktadır.

Şekil 3’te negatif yönlü bir ilişki vardır. X ekseninde yer alan değişken arttıkça y ekseninde yer alan değişkenin azaldığı görülmektedir.

Analiz sonrasında elde edilen r değeri aynı zamanda ilişkinin gücü hakkında da bilgi verir. Bu kapsamda şu değerler sınır olarak kullanılabilir.

0.00 ˂ r ˂ 0.19 → Çok zayıf ilişki

0.20 ˂ r ˂ 0.39 → Zayıf ilişki

0.40 ˂ r ˂ 0.59 → Orta düzeyde ilişki

0.60 ˂ r ˂ 0.79 →Yüksek düzeyde ilişki

0.80 ˂ r ˂ 1.00 → Çok yüksek ilişki

Korelasyon Analizi Örnekleri

Pozitif yönlü ilişki için, ders çalışma süresi ile başarı arasındaki ilişki incelenebilir. Ders çalışma süresi arttıkça başarının da artması beklenmektedir.

Negatif yönlü bir ilişki için ise koşu süresi ile enerji miktarı arasındaki ilişki incelenebilir. Koşu süresi arttıkça enerji miktarı azalacaktır.

Korelasyon Analizi Türleri

Girişte de bahsettiğimiz gibi birçok korelasyon analizi türü olmasına rağmen bilimsel araştırmalarda en fazla Pearson ve Spearman korelasyon analizlerinin kullanıldığı görülmektedir.

Pearson Korelasyon Analizi

Birbiri ile ilişkisi incelenen değişkenler eşit aralık ya da eşit oran ölçme düzeyindeyse ve değişkenler normallik varsayımını karşılıyorsa bu analiz yöntemi kullanılır.

Spearman Korelasyon Analizi

Birbiri ile ilişkisi incelenen değişkenler eşit aralık ya da eşit oran ölçme düzeyindeyse ve değişkenler normallik varsayımını karşılıyorsa bu analiz yöntemi kullanılır. Aynı zamanda değişkenler sıralama düzeyinde ise de spearman korelasyon analizi kullanılabilir.

Sonuç Olarak

Korelasyon analizi, değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için kullanılan bir analiz yöntemidir. Birçok araştırma için aydınlatıcı bilgiler verse de değişkenler arasındaki neden sonuç bağını verememektedir. Yani değişkenlerden birinin diğerini etkileyebileceği, yordayacağı ile ilgili bir sonuç elde etmek istiyorsak Regresyon Analizi ve Yapısal Eşitlik Modeli analizlerine yönelmemiz gerekmektedir. Yapısal Eşitlik Modeli yazımızı ya da Regresyon Analizi ile ilgili yazımızı okuyarak bu konuda bilgi edinebilirsiniz.

Kategoriler: Yazılar

0 yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir