PROCESS Macro ile Aracı ve Düzenleyici Etki

admin tarafından tarihinde yayınlandı

SPSS programı ile aracı model araştırmaları yapılırken birçok regresyon analizi yapılmakta ve bu analizler sonucuna göre yorumlama yapılmaktadır. Özellikle karmaşık modellerde ve birçok değişkenin olduğu araştırmalarda SPSS kullanışlı değildir. Yıllardır aracılık analizinde Baron ve Kenny tarafından önerilen yaklaşım kullanılmaktadır. Halen birçok akademik yayında bu yaklaşımın kullanıldığını görüyoruz. Fakat özellikle son yıllarda Hayes tarafından öne sürülen yaklaşım aracılık analizlerini farklı bir şekilde incelemektedir. Baron ve Kenny aracılık için bağımsız değişkenin bağımlı değişkeni anlamlı bir şekilde yordamasını zorunlu kılarken, Hayes tarafından öne sürülen yaklaşım dolaylı etki üzerinden analizleri tamamlamaktadır. Hayes bu yaklaşımını uygulamada daha kullanılabilir olması açısından SPSS, SAS ve R programları ile kullanılabilecek PROCESS MACRO eklentisini geliştirmiştir.

PROCESS Macro, SPSS, SAS ve R programlarıyla birlikte kullanılmakta ve aracı (mediation), düzenleyici (moderation) ve durumsal (conditional) etki analizlerini çok pratik bir şekilde gerçekleştirebilmektedir. Bu eklenti, karmaşık modelleri ve birçok değişkenin bulunduğu araştırmaları bile pratik bir şekilde gerçekleştirmektedir. Aşağıdaki şekilde PROCESS MACRO ile incelenebilecek 4 model yer almaktadır.

A modeli tipik bir aracı model incelemesidir. X bağımsız değişken, Y bağımlı değişken iken M1 ve M2 aracı değişkenlerdir.

B, C ve D modellerinde ise durumsal etki ya da aracılığı düzenleyici modeller olarak daha ifade edilmektedir. Örneğin B modelinde X bağımsız değişken, Y bağımlı değişkeni oluştururken M aracı değişkendir. W ise X ile M arasındaki ilişki üzerinde düzenleyici rolde bulunmaktadır.

Bu şekillerde gördüğümüz modellerin yanında PROCESS MACRO ile onlarca farklı modelin incelemesi yapılabiliyor.

PROCESS Macro Kurulumu ve Kullanımı

Eklentiyi https://www.processmacro.org/index.html adresinden indirebilir ya da inceleyebilirsiniz. PROCESS Macro kurulumu yapıldıktan sonra SPSS programında Regression bölümüne gelmektedir.

process
process

Eklentinin içeriğine girdiğimiz zaman ise aşağıda görüldüğü gibi bir ekran karşımıza çıkmaktadır. Bu ekranda kırmızı ile işaretlendiğimiz bölüm modelin seçileceği kısımdır. Aslında analizin en önemli noktası burasıdır. Eklentiyi açtığınız zaman Model 1 tanımlı olarak gelmektedir. Model 1 düzenleyicilik etkisini inceleyen bir modeldir. Bu şekilde onlarca model vardır ve araştırma için oluşturulan modele göre model numarası seçilmesi gerekmektedir. Modele göre analiz sonucunda elde edilen çıktılar yorumlanmaktadır.

process ekran görüntüsü
process ekran

PROCESS MACRO eklentisi analizlerde bootstrap yöntemini kullanmakta ve dolaylı etkinin anlamlılığı için güven aralığını incelemektedir. Bu nedenle elde edilen sonuçlar açısından güvenilir sonuçlar elde edilmektedir. Ulusal ve uluslararası birçok yayında, tezde PROCESS MACRO kullanımı artarak devam etmektedir. Sizler de araştırmalarınızı bu eklenti ile incelemek isterseniz iletişim bölümünde bize ulaşabilirsiniz.

Aynı zamanda aracılık ve düzenleyicilik analizleri yapısal eşitlik modeli kapsamında da en çok yapılan analizlerdendir. Yapısal eşitlik modeli ile yapılabilecek çalışmaları incelemek için tıklayınız.


0 yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir